Total Pageviews

Wednesday, 29 April 2026

अनुष्टुप्छन्दसि जगन्नाथकथा


 

🔸 मंगलचरण:

वन्दे गणेशम प्रथमम देवम विघ्ननाशनम विभावसम्।
लम्बोदरम गजाननम सिद्धिदम त्वम नमाम्यहम्॥
हंसवाहाम नमाम्यद्य सरस्वतीं शुभदाम शिवाम्।
वीणाहस्ताम वराम देवीं वाग्देवीं प्रणमाम्यहम्॥
बलभद्रम बलिनम वन्दे जगन्नाथम जगत्पतिम्।
सुभद्राम शुभदाम देवीम प्रणमामि पुनः पुनः॥

🔸 कथाप्रारम्भः
भक्तिभावसमायुक्ताम कथाम वक्ष्यामि सादरम्।
श्रद्धया शृणुत भक्ताः जगन्नाथस्य पावनीम्॥
पुरा नृपो महानासीदिन्द्रद्युम्नो महायशाः।
हरिभक्तिपरः श्रीमान् नित्यम ध्यायति माधवम्॥
नीलमाधवरूपम तम वनमध्ये ददर्श सः।
दृष्ट्वा तम परमम देवम हृष्टात्मा नृपोऽभवत्॥
तस्य रूपस्य पूजार्थं मन्दिरम कर्तुमुद्यतः।
देवसाहाय्यमिच्छन् स प्रार्थयामास भावतः॥
तदा आगाद् दिव्यशिल्पीक विश्वकर्मा वृद्धरूपधृतः स्वयम्।
उवाच नृपतिं तत्र वाक्यम गूढम सनातनम्॥
एकाकी कर्म करिष्ये न द्वारंट उद्घाटयेत्।
यावत्कर्म समाप्तम मे तावत् तिष्ठतु संयतः॥
दिनानि कतिचिद्याता निःशब्दम कर्म दृश्यते।
राजा चिन्ताकुलो भूत्वा द्वारमुद्घाटयत्तदा॥
उद्घाटिते तु तस्मिन् वै शिल्पी नोपलभ्यते।
अपूर्णम कर्म दृश्येत तत्र राज्ञो मनो व्यथम्॥
अपूर्णाः मूर्तयस्तत्र दृष्टा विस्मितचेतसा।
हस्तपादविहीनाश्च देवरूपाणि भावतः॥
तदाऽकाशे स्वरः दिव्यो वाणी प्रोक्ता गभीरया।
एषैव मम संकल्पो मा शोचस्व नरोत्तम॥
एवम रूपेण ते देवा भक्तानाम हृदि संस्थिताः।
न रूपेण परम पूर्णम भावेनैव तु लभ्यते॥
यत्र भक्तिर्दृढा नित्यम प्रेमरूपा निरन्तरा।
तत्र वसति नित्यम हि जगन्नाथो जगत्पतिः॥

🔸 फलश्रुतिः
इयम कथा पवित्रा या जगन्नाथप्रकीर्तिता।
श्रुत्वा भक्त्या पठित्वा च मोक्षम याति न संशयः॥

🌼 जगन्नाथकथा — मराठी भावांतर
 
🔸 मंगलाचरण

वंदितो गणराया तू, विघ्नांचा नाशक थोर।
लंबोदर गजानना, नमितो तुज वारंवार॥

हंसवाहिनी माते तू, सरस्वती शुभदायिनी।
वीणाधारी वाग्देवी, वंदितो तुज भक्तीनी॥

बलभद्रा बलशाली तू, जगन्नाथा जगत्पती।
सुभद्रे शुभदे माते, वंदितो तुम्हां पुनःपुन्हा॥

🔸 कथाप्रारंभ
भक्तिभावे सांगतो मी, कथा पावन मनोहर।
श्रद्धेने ऐका भाविक, जगन्नाथाची ही अमर॥
पूर्वी होता एक राजा, इंद्रद्युम्न महायशी।
हरिभक्तीत रंगलेला, माधवध्यानी अहर्निशी॥
नीलमाधव रूप त्याचे, वनामध्ये त्याने पाहिले।
त्या दर्शनाच्या क्षणातच, हृदय त्याचे भरून आले॥

🔸 मन्दिरनिर्माण
त्या रूपाची पूजा करण्यास, मंदिर बांधण्या उद्युक्त।
देवसाहाय्य मागत, प्रार्थना केली विनम्रयुक्त॥
विश्वकर्मा देव आला, वृद्धवेष धारण करून।
दिव्य शिल्पकार तो थोर, बोलला राजासमोर॥

🔸 शिल्पिनो नियम
“एकट्याने हे कार्य करीन, दार उघडू नकोस कधी।
जोवर पूर्ण होई काम, थांब संयमाने सदा॥”

🔸 राजाचा संदेह
काही दिवस उलटले तसे, शांत कार्य चालत होते।
राजा झाला चिंताग्रस्त, स्वरही नाही ऐकू येते॥
उतावळ्या मनाने त्याने, दार उघडले त्या क्षणी।
शिल्पकार नव्हता तेथे, काम राहिले अर्धवट धरणी॥

🔸 अपूर्ण मूर्ती
अपूर्ण मूर्ती दिसल्या तेथे, राजा झाला चकित।
हात-पाय नसलेल्या त्या, देवरूपे अद्भुत॥

🔸 आकाशवाणी
तेव्हा आकाशातून आली, वाणी दिव्य गंभीर।
“हीच माझी इच्छा आहे, सोड चिंता रे धीर॥”

🔸 तात्पर्य
अशा रूपाने हे देव, भक्तांच्या हृदयी वसती।
रूपात नाही पूर्णत्व, भावातूनच मिळते गती॥
जिथे भक्ती दृढ असते, प्रेमरूपा निरंतर।
तिथेच राहतो नित्य, जगन्नाथ जगदीश्वर॥

🔸 फलश्रुती
ही कथा पवित्र अशी, जगन्नाथाची कीर्तिमान।
भक्तिभावे वाचा-ऐका, मिळे निश्चित मोक्षदान॥


बुधवार, २९/४/२६ , ४:०० PM
अजय सरदेसाई -मेघ 

No comments:

Post a Comment