हम अगर अपने घर में ना मिले

हम अगर अपने घर में न मिलें, तो तन्हाइयों से पूछो,

हम उम्मीद के हर किरण में मिलेंगे, तुम ढूँढ के देखो।

शगुफ़्ता किसी कली में नहीं, तो और कहाँ होगी,

हर कली में ये मुस्कान मिलेगी, तुम बाग़ में देखो।

बाहर जो दुनिया है, वह बस एक छलावा है,

गर असली देखने की ख़्वाहिश है, अंदर झाँक के देखो।

आँखें जो देखती हैं, अक्सर सच होता नहीं है,

सच जानने की चाहत है? तो दिल खोलकर देखो।

ज़िंदगी वो शय है जिसे समझना है मुश्किल,

गर समझना चाहते ही हो, तो उसे जी कर देखो।

किसी गैर से नफ़रत करना बड़ी बात नहीं,

अगर कुछ करना है तो, गैर को चाहकर देखो।

सोमवार, २२/६/२६ , १०:३० PM 

अजय सरदेसाई -मेघ

साद वेणूची ( कृष्ण गोपी संवाद)

यमुना तिरी, वृंदावनी सांजवेळी,
का घालते साद मज वेणू बावळी?

येऊ कशी मी सांग तूच कान्हा?
कधी रे पाजू माझ्या बाळास पान्हा?

ओढ तुझी अन्‌ मायेची ही बेडी,
दोन्हीकडे जीव, झाली मी वेडी.

एका करी तू, एका करी बाळ,
कसा विभागू जीव सांग गोपाळ?

किती निष्ठुर झालास रे श्रीकृष्णा,
का दिलीस रे मज ही सूरतृष्णा?

हसला कान्हा वेणू ओठी धरुनी, 
का ग अडकलीस अशी संभ्रमुनी?

बाळ तुझेच, मीही तुझाच आहे, 
सांग मग प्रेमामध्ये भेद कुठे राहे?

ज्या स्तनी तुझ्या पान्हा झरे,
तेथेच माझे यमुनाजल भरे.

बाळाच्या त्या निरागस डोळ्यांत, 
शोध मला तू प्रेमाच्या लाटांत.

तू न यावे वृंदावनी धावून,
मीच येईन तुझ्या घरी हसून.

जिथे माया नि भक्ती एकरूप, 
तेथेच ग माझे खरे स्वरूप.

ऐकून वाणी मुरलीधराची, 
विरली व्यथा त्या गोपीकेची.

बाळास घेतला जेव्हा उराशी जवळ, 
दिसला गोपाळ तिच्या नेत्री अवखळ.

पान्हा फुटता त्या प्रेमधारेत, 
नाद उठला तिच्याच अंतरीत.

यमुना वाहे हृदयामधुनी, 
वृंदावन फुलले तिच्या मनी.

मंगळवार, ९/६/२०२६ , १०:३० PM
अजय सरदेसाई -मेघ

सुर येती.... , विरुन जाती... .

 सूर येती... विरून जाती...

उरतात कंपने,..वाऱ्यावरी...,

हृदयावरी...

सूर येती... विरून जाती...

कोण स्वामी... या स्वरांचा,

सूर कुठून येती?

संमोहीत ही धरा...

संमोहीत राने होती.

वेणूचे सूर पडताच कानी...

मन, हृदय विरघळले,

त्या सूरांवर पहुडून सारे—

मी वृंदावन विहरले.

सूर येती... विरून जाती...

सूरांचीs.. सुप्त स्पंदने,

सप्तचक्रांत वसली,

नाद अनाहत उठता...,

भुजंगिनी......

जागृत झाली॥

मंगलवार, ९/६/२६ , ८:५५ AM

अजय सरदेसाई -मेघ

शांता शेळके यांच्या याच नावाच्या मुळ गीतावरुन स्फुरलेले,

 पं. हृदयनाथ मंगेशकर यांनी कंपोज केले आणि भारत रत्न लता दीदींनी गायलेले! 

तू माझ्या सोबत उभा रे

ध्रुवपद

कृपेचा हात तुझा मस्तकी, कृपादृष्टी माझ्यावरी,

भवसागर हा मी तरलो रे।

वादळे जरी घोंघावली, लाटा जरी उसळल्या भारी,

नाव माझी तुझ्यामुळे तरली रे।

डगमगली जरी ही नैया, भीती न मनी कणभर रे,

नावाडी माझ्या जीवाचा तू, माझ्या सोबत उभा रे॥

१

काळोख दाटून येता, वीजा नभी कडाडता,

तारे लपती मेघांच्या आड रे।

दिशाही हरवून जाता, वाटा धूसर होत जाता,

भरकटले मन दाही दिशांना रे।

अंतरी तुझी ज्योत जळे, मार्ग नवा उजळे,

दीप होऊन जीवनाचा तू, माझ्या सोबत उभा रे॥

२

थकले जरी हे पाय माझे, मोडले जरी बेत सारे,

श्वास वाटे ओझे जड रे।

अश्रू दाटती लोचनी, शब्द अडकती कंठी,

क्षणभर वाटे संपले सारे, हरपला धीर रे।

नाव तुझे ओठी येता, शक्ती पुन्हा उभी राहते रे,

हात धरुनी चालविणारा तू, माझ्या सोबत उभा रे॥

३

काटे जरी या वाटेवरती, हसत हसत मी चालीन रे,

तुझ्या स्पर्शे दुःखातून उमलती सुंदर फुले रे।

मृत्यूची ना भीती उरे, जीवनाची सर्व चिंता सरे,

जेव्हा तुझे छत्र माझ्या मस्तकी रे।

जन्मोजन्मीचे हे नाते, कधी न तुटे, कधी न विखुरे,

नाथ माझ्या प्राणांचा तू, माझ्या सोबत उभा रे॥

४

आता न काही मागणे, न उरली दुसरी कामना रे,

चरणी तुझ्या माथा मी टेकतो रे।

तन जरी हे माती व्हावे, मन जरी हे विरून जावे,

हात तुझा न सुटावा कधीच रे।

शेवटच्या त्या श्वासापर्यंत, एकच राहो माझा मंत्र,

सर्वस्व माझे तूच रे, तूच माझ्या सोबत उभा रे॥

बुधवार, ३/६/२०२६, १०:१० PM

अजय सरदेसाई — मेघ

मेरे साथ खड़ा

 

माथे पर हाथ तेरा, मुझ पर कृपादृष्टि तेरी,
भवसागर से मैं तरा।
सनसनाए गरजे पवन, या घनघोर बरसें घन,
सागर की लहरें चाहे खौल उठें।
डगमगाए नैया मेरी, पर भय न मुझको ज़रा,
खेवट मेरी नाव का तू, मेरे साथ खड़ा।

अँधेरी रात घिर आए, या बिजली कड़क जाए,
तारे भी छुप जाएँ बादलों में।
दिशाएँ भटक जाएँ, राहें मिट जाएँ,
खो जाऊँ मैं अनजान जंगलों में।
तेरी ज्योति जले भीतर, मिले राह सुझरा,
दीपक मेरे मन का तू, मेरे साथ खड़ा।

जब थके हैं पाँव मेरे, टूटे हैं इरादे,
बोझ लगे साँसों का भी भारी।
आँसू पलकों पर रुके, शब्द होंठों पर झुके,
हार मान लूँ मैं, ऐसी आई बारी।
तेरा नाम लिया बस, मिली शक्ति दोबारा,
थामे बाँह जो मेरी तू, मेरे साथ खड़ा।

काँटे चुभें जो राह में, सह जाऊँ हँसकर,
ज़हर भी अमृत बने तेरे स्पर्श से।
न मृत्यु से भय लगे, न जीवन से डर,
जब तेरा आसरा है, क्या फ़िक्र किसी की।
जन्मों का बंधन यह, न टूटे न बिखरे,
नाथ मेरे जीवन का तू, मेरे साथ खड़ा।

अब न माँगूँ कुछ और मैं, न कोई आस रखूँ,
बस तेरी शरण में यह सिर झुका।
तन मिट जाए चाहे, मन बिखर जाए,
पर तेरा दामन न छूटे, यही एक दुआ।
जीते जी, मरते दम, यही है पुकारा,
सर्वस्व मेरा तू, मेरे साथ खड़ा।

बुधवार, ३ जून २०२६ , 10:10 AM

अजय सरदेसाई 'मेघ'

वाडीची पहाट

उष:काल भगवा शांत,

कृष्णा वाही संथ दक्षिणी।

पल्याड उभ्या वाट पाहत,

चौसष्ट त्या योगिनी।।

हातात आरतीचे भरले ताट,

शतोत्तर अष्टाविंशती अक्ष।

ओवाळण्यास तुज पाहती वाट,

मध्यान्ही नृसिंह तटस्थ वाडीत।।

मृदु घुमला घंटानाद कानी,

हिनेच्या सुवासे भरला श्वास।

दर्शनाची ओढ अद्भुत मनी,

नृसिंहा तुझा अखंड ध्यास।।

कृष्णेच्या या तीरी उभे,

ते शांत सुंदर मंदस्मित रूप।

भक्तांस अनायास लाभे,

नृसिंहाचे अलौकिक स्वरूप।।

पायी ठेवितो मस्तक माझे,

कृष्णेच्या या पुण्यतीरी।

कृपादृष्टी तुझी वर्षे,

नृसिंहा राही तू सदा जवळी।।

— अजय सरदेसाई - मेघ

रविवार, २४ मे २०२६, दुपारी १२:४०

दर्शन तृष्णा

तुझ्या नामात आधीच अडकले मन,
ध्यास आता लागला तव दर्शनाचा।।

ऐकीली श्रोत्री देवा इतकी तुझी ख्याती,
ध्यास माझ्या दृष्टीस तुला पहाण्याचा।।

मन माझे झाले चकोर, डोळे भावविभोर,
तृष्णा मिटूदे, वाहुदे झरा दर्शनामृताचा।।

सज्जनांची वाणी म्हणे तुज स्मर्तगामी,
मग का पाहसी रे अंत तू या भक्ताचा।।

'मेघ' विनवितसे आता, कळकळीने ताता,
आणिक नको उशीर, ये वेगे धावून आता।।

मन माझे बहु क्लांत,निजो दे मज निशंक शांत,
कुशीत तुझीया, माऊली ये बिगी बिगी आता।।

रविवार, २४/५/२०२६ , १०:११ AM

अजय सरदेसाई -मेघ

निरांजन

डोळ्यांच्या वाती, हृदयाची ज्योती,
पंचप्राणांचे तैल ओतून भावे केले निरांजन।।

श्वासांच्या मंदिरात, अंतर्यामाच्या गाभाऱ्यात
ओवाळीते आरती माझे मन।।

भावफुलांच्या ओंजळीने अर्पितो मी प्राण,
तुझ्या नामस्मरणी हरपले सारे भान।।

नयनी तुझी मूर्ती, ओठी अखंड गान,
चरणी विलीन झाले माझे स्वज्ञान।।

निस्पृह मनात उमटली निळाई ध्यानात,
शून्यात त्या विरले माझ्या अस्तित्वाचे संकेत।।

मावळल्या आरत्या, विरले अंतःकरण,
उरले ना मीपण, ना देहाचे बंधन।।

निःशब्द त्या क्षणी स्थिरले काळाचे स्पंदन,
शून्याच्या आरपार झाले तुझेच दर्शन।।

शनिवार, २३/५/२०२६ , ८:४९ PM
अजय सरदेसाई -मेघ

स्वरुप तुझे

स्वरूप तुझे पूर्ण ब्रह्मांडी पसरून आहे,
ब्रह्मांडाच्या पुढेही तू दशांगुळे उरून आहे।।

चंद्र, सूर्य, तारे सार्‍यांत तेज तूच आहेस,
कणाकणांत या सृष्टीत तुझेच स्पंदन भरून आहे।।

दिशा-दिशांतून वाहे तुझ्या अस्तित्वाची चाहूल,
नाद ओंकाराचा अंतर्यामी झिरपून आहे।।

शून्यातून जन्म घेती अनंत विश्वांचे मेळे,
त्यात तुझे मौनही शब्दांहूनही बोलके आहे।।

काळाच्या पल्याडही तुझेच अधिराज्य अखंड,
क्षणभंगुर या जीवनात सत्य तुझेच भरून आहे।।

मीपणाच्या भिंती सार्‍या विरघळती तुझ्या स्मरणे,
प्रत्येक थेंब अस्तित्वाचा तुझ्यातच विरून आहे।।

मंगळवार,२०/५/२६ , ११:४० PM
अजय सरदेसाई -मेघ

तू आहेस जवळी

तू आहेस जवळी माझ्या, म्हणुनी भय नाही,

अंधार दाटला तरी, मनात संशय नाही।।

तुझ्या स्मरणाच्या दीपे, उजळती वाट सारी,

वादळ जरी उठले तरी, तारू भरकटत नाही।।

हातात हात तुझा, एवढाच धीर मला पुरे,

दुःखांच्या अरंण्यात सुद्धा, वाट हरवत नाही।।

थकल्या जीवास माझ्या, विसावा तुझ्याच छायेत,

तू साथ देत असताना, जगणे कठीण नाही।।

नयनी ठेवुनी आशा, मी दूरवर चालत राहिलो,

तुझ्या कृपेचा, पावलांना कधीच अंत नाही।।

तू आहेस जवळी माझ्या, म्हणुनी मला भय नाही,

जीवनाच्या प्रवासात, मला कोणतीच अडचण नाही।।

मंगळवार, २०/५/२६ , ११:११ PM
अजय सरदेसाई -मेघ

।। हे चंद्र, सूर्य, तारे गातात तुझेच गाणे।।

अस्तित्व त्यांचे मात्र तुझ्या संकल्पाने,

हे चंद्र, सूर्य, तारे गातात तुझेच गाणे।।

दत्ता, तुझ्याच चरणी मज सदोदित राहणे,

जन्मोजन्मी तुझ्या चरणी हेच गार्हाणे।।

सुख-दुःखाच्या लहरींचे येणे आणिक जाणे,

हे चंद्र, सूर्य, तारे गातात तुझेच गाणे।।

मायावी या जगती किती नातीगोती जुळणे,

क्षणभंगुर सावल्यांचे जसे येणे आणि जाणे।।

शाश्वत तुझे नामी माझे अंतःकरण विसावणे,

हे चंद्र, सूर्य, तारे गातात तुझेच गाणे।।

तुझ्या कृपेच्या छायेत शांत होई माझा जीव,

अंतरात माझ्या विसावला तो शुभांकर शिव।।

दुःखांच्या वाटेवर माझ्या तू दीप होऊनी येणे,

हे चंद्र, सूर्य, तारे गातात तुझेच गाणे।।

जपता तुझे नाम बंध सारे विरघळती,

मनातील संशयांचे कृष्णमेघ दूर पळती।।

अंधारल्या दिशांना तू पुन्हा उजेड देणे,

हे चंद्र, सूर्य, तारे गातात तुझेच गाणे।।

तूच श्वासांत माझ्या, तूच अंतरीचा नाद,

तुझ्याच इच्छेनेच घडतो स्वामी आपला संवाद।।

स्थिर तुझेच नामी आता माझे हे जगणे,

हे चंद्र, सूर्य, तारे गातात तुझेच गाणे।।

हे विश्व सारे दत्ता तुझ्या हृदयीचे गाणे,

ब्रह्मांडाच्या कणाकणात तुझेच दिव्य स्पंदणे।।

तू असताना राया मला रे काय उणे?

हे चंद्र, सूर्य, तारे गातात तुझेच गाणे।।

मंगळवार, २०/५/२६ , ६:४५ PM
अजय सरदेसाई -मेघ

स्वामी समर्थ प्रार्थना

स्मरता नाम स्वामी समर्थ, टळतात सारे अनर्थ ।

तुमच्या विना माझ्या जीवनात, दुजा न कोणी समर्थ ॥

स्वामी, ओढीविण तुमच्या हे जगणेच व्यर्थ ।

तुम्ही आहात जवळी माझ्या, म्हणुनी जीवनास अर्थ ॥

त्रितापांनी पिचलो होतो, मन होते आक्रांत ।

दर्शन होता तुमचे स्वामी, मिटली सगळी भ्रांत ॥

स्वार्थ सारा विरुनी जावा, उमजावा खरा परमार्थ ।

चरणी तुमच्या लाभावा स्वामी, जीवनाचा यथार्थ ॥

जीवनास माझ्या अर्थ द्यावा, देऊनी चारी पुरुषार्थ ।

कृपाछायेत तुमच्या स्वामी, व्हावे जीवन कृतार्थ ॥

'मेघ' म्हणे नामस्मरणे साधा हो आपुला हितार्थ ।

श्री स्वामी समर्थ जय जय स्वामी समर्थ ॥

मंगळवार, १९/५/२६, ९:२६ PM

अजय सरदेसाई - मेघ

 

श्री शैनैश्चर प्रार्थना

 

श्री गणेशाय नमः।

श्री शनैश्चराय नमः।

श्री कुलदेव सप्तकोटीश्वराय नमः।

कुलदेवी कुलस्वामिनी बांदिवडे-निवासिनी श्री महालक्ष्म्यै नमः।

विर्डी-निवासिनी श्री शांतादुर्गायै नमः।

श्री सांतेरीदेव्यै नमः।

श्री पूर्वस-बेताळाय नमः।

श्री गुरुभ्यो नमः।

नीलांजनसमाभासं रविपुत्रं यमाग्रजम्।

छायामार्तण्डसम्भूतं तं नमामि शनैश्चरम्॥

ग्रहश्रेष्ठः काकध्वजः विशालाक्षो दीर्घदेहकः।

मन्दचारः प्रसन्नात्मा पीडां हरतु मे शनिः॥

सुरासुरगन्धर्वकिन्नरैः सदा पूजितः।

वन्दनीयः सर्वभूतानां सूर्यपुत्रः शिवप्रियः॥

संकटानि निवारय कृपां कुरु पिङ्गल-रौद्र।

ऋद्धिं सिद्धिं सुखसमृद्धिमारोग्यं देहि मे प्रभो॥

आगतस्तव शरणं प्रभो कृपां कुरु शनैश्चर।

दुःखक्लेशविमुक्त्यर्थं पूर्णकृपां प्रदेहि मे॥

शनिवार,१५/५/२६ ,११:४० AM
शनि अमावास्या,शनि जयंती निमित्त श्री शैनैश्चर चरणी अर्पण .
अजय सरदेसाई -मेघ

किती जंन्मांचा फेरा बाकी...

 

दृश्य नी अदृश्य ब्रम्हांडात तू कुठे अभिजात,
हा प्रश्न का घुमतो अक्षर माझ्या सुप्त मनात।।

न दिसशी तरीही अस्तित्व तुझे प्रत्येक क्षणात,
जाणवते तुझे स्पंदन रंध्रा-रंध्रात, हृदयाच्या कंपनात॥

मिटता डोळे जाणवतोस तू श्वासांच्या लयीत,
उघडता नेत्र हरवून जातोस दृश्यांच्या गर्दीत।।

वाळू निसटून जावी तसा निसटतोस तू,
तरी बिलगून असतोस तू माझ्या आभासात।।

प्राण कासावीस माझे मन माझे बेचैन रे,
चकोरासम तृषा वाढते, पिण्यास कैवल्य चांदणे रे।।

तु आहेस सर्वत्र जरी मला कधी भेटशील का?
तिष्ठतो मी तुझ्या साठी तसा तू ही तिष्ठतोस का?

सांग ना घडणार कधी जिवा-शिवाची भेट ही,
किती जंन्मांचा फेरा बाकी अजुन दृष्टी येण्यास ही।।

मंगळवार, १२/५/२६ , १२:३० PM
अजय सरदेसाई -मेघ

कुंडलिनी — सप्त चक्र जागृती : तांत्रिक अर्थ

 

मूलाधार

 

करकोटक करावलंबीत करावली करणं करम

भुजंग भुंजित; मग भग भुयांत भुमी भं

सवितृ सार्वभौमं सतउर्जा सर्वत्रं सर्वायुतं।।

 

स्वाधिष्ठान

 

वरुण वलयित वाहिनी वर्धमान वासना

वंश वळण वळवळ; वाट वर वर वहे

विमल विशाल विश्वंभर विसर्ग विलयं।।

 

मणिपूर

 

रवि रश्मी रंजित रण रोमांच रोषं

राग रूप रम्य; रती रती रापतो रे

ऋजु ऋद्धि ऋषि ऋतं ऋतुचक्रं ऋतायतं।।

 

अनाहत

 

यान यायावर यमुना यात्री यमं

योग योनी यत्न; येई येई येई रे

यशोदा यशस्वी यशोमय योगायोगं।।

 

विशुद्ध

 

हंस हरि हरण हल्लाळ हावभाव

हिम हर्ष हळुवार; हळू हळू हं हं हं

हिरण्यगर्भं हिरण्यकश्यप हिरण्यायतं।।

 

आज्ञा

 

अंतर अंतरी अंतरात्मा अंकित अं

अज्ञान अलय अलोट; अखंड अभेद्य अं

ओंकार ओजस्वी ओतप्रोत ओम ओमायतं।।

 

सहस्रार

 

शून्य शांत शाश्वत शरण शमनं

सहस्र सहस्रदल; सर्व सर्व सर्व रे

 

Silence

 

॥ ॐ ॥

 

 

 

 

१. मूलाधार (पृथ्वी तत्व — बीज: लं)

करकोटक — महाभारतातील सर्पराज; तांत्रिक दृष्ट्या कुंडलिनी शक्ती साडेतीन विळखे घालून मूलाधारात सुप्त अवस्थेत असते

करावलंबीत — ती शक्ती स्वतःच्याच हाताने (करेने) स्वतःला आधार देऊन बसलेली — स्वयंपूर्ण बंधन

भुजंग भुयांत — सर्प (प्राणशक्ती) पृथ्वीतत्वात, स्थूल देहात गुंफलेला

भं — पृथ्वी बीजाक्षर

सवितृ सार्वभौमं — जागृतीचे अंतिम लक्ष्य सूर्यचेतना आधीच सांगितलेले — अंत आणि आरंभ एकाच वेळी दिसतो

तांत्रिक सार: शक्ती झोपलेली आहे, पण तिचे गंतव्य जाणते

२. स्वाधिष्ठान (जल तत्व — बीज: वं)

वरुण वलयित — वरुण = जलदेव; वलयित = वर्तुळात बांधलेले — जलतत्व चक्राकार फिरते

वासना वर्धमान — स्वाधिष्ठान हे कामशक्तीचे, सृजनशक्तीचे केंद्र — वासना वाढतेच

वंश वळण — वंश = पिढी; जलासारखे वळण घेत प्रवाह पुढे जातो — सृष्टी सुरू राहते

विमल विश्वंभर विसर्ग विलयं — शुद्धीकरणानंतर विसर्ग (त्याग/मोक्ष) आणि विलय (विश्वात विरघळणे)

तांत्रिक सार: कामशक्तीचे रूपांतर सृजनशक्तीत — ऊर्जा वर चढते

३. मणिपूर (अग्नि तत्व — बीज: रं)

रवि रश्मी रंजित — मणिपूर = मण्यांचे नगर; सूर्यासारखे तेजस्वी, किरणांनी प्रकाशित

रण रोमांच रोष — अग्नितत्व = इच्छाशक्ती, संघर्ष, क्रोध — हे सर्व येथेच जन्मतात

राग रती — राग (आसक्ती) आणि रती (आनंद) अग्नीत भाजले जातात

ऋतं ऋतुचक्रं ऋतायतं — ऋत = विश्वनियम; अग्नी सर्व ऋतू, सर्व नियम चालवतो

तांत्रिक सार: अहंकार आणि इच्छा अग्नीत जळतात — शुद्ध इच्छाशक्ती उरते

४. अनाहत (वायु तत्व — बीज: यं)

यान यायावर यात्री — अनाहत = हृदयचक्र; आत्मा यायावर (भटका) यात्री आहे — वायूसारखा मुक्त

यमुना यमं — यमुना = प्रेमाची नदी (कृष्णाची); यम = मृत्यू — हृदयात प्रेम आणि मृत्यू दोन्ही

योग योनी यत्न — योनी = उगम; येथे योगाचा खरा उगम — प्रयत्नाने नाही तर प्रेमाने

यशोदा यशोमय — यशोदा = निःस्वार्थ मातृप्रेम; अनाहतात स्वार्थ नाही

तांत्रिक सार: वैयक्तिक प्रेम विश्वप्रेमात विरघळते

५. विशुद्ध (आकाश तत्व — बीज: हं)

हंस — हंस = सोहम् मंत्राचे प्रतीक; श्वासाबरोबर "सो-हम्" (मी तोच आहे)

हरि हरण — हरि = विष्णू/हरण करणारा; पाप हरण, द्वंद्व हरण

हिम हर्ष हळुवार — बर्फासारखे शांत, थंड, हळुवार — आकाशतत्व निःशब्द

हिरण्यगर्भं — हिरण्यगर्भ = सुवर्णगर्भ ब्रह्म; सृष्टीचा मूळ नाद येथून — विशुद्ध नादाचे केंद्र

हिरण्यकश्यप — अहंकाराचे प्रतीक; विशुद्धीत अहंकाराचा नाश

तांत्रिक सार: नाद, वाणी, श्वास — सर्व शुद्ध होतात; "हं सः"

६. आज्ञा (मन + प्रकाश — बीज: ॐ)

अंतर अंतरी अंतरात्मा — तीन स्तर: बाह्य मन → अंतर्मन → आत्मा — तिन्ही एकत्र येतात

अज्ञान अलय अलोट — अज्ञानाचा पाया (अलय) उलटतो — अलोट म्हणजे न थांबणारे

अखंड अभेद्य — द्वैत संपते — गुरु-शिष्य, शिव-शक्ती एक होतात

ओंकार ओजस्वी ओतप्रोत — ओंकार सर्वत्र भरलेला — ओज (तेज) ओतप्रोत वाहते

तांत्रिक सार: तृतीय नेत्र उघडतो — द्रष्टा आणि दृश्य एक होतात

७. सहस्रार (तत्वातीत — बीज: निःशब्द)

शून्य शांत शाश्वत शरण — चार अवस्था: शून्य (रिक्तता) → शांत → शाश्वत → शरण (समर्पण)

शमनं — सर्व क्रिया, सर्व विचार शमन — पूर्ण विराम

सहस्र सहस्रदल — सहस्र = हजार; हजार पाकळ्यांचे कमळ उमलते — पूर्ण जागृती

सर्व सर्व सर्व रे — भाषा संपते, पुनरावृत्तीच उरते — शब्द अपुरे पडतात

Silence — ॥ ॐ ॥ — भाषेच्या पलीकडे जे आहे ते